Σ Ι Δ Η Ρ Ο Κ Α Σ Τ Ρ Ο * 1 9 1 3 - 2 0 1 3

ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ


Μεταπολεμική Περίοδος


Η ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΉ ΙΣΤΟΡΙΑ θα σημαδευτεί από τον εμφύλιο πόλεμο, μια περίοδο θλιβερής ιστορικής διαδρομής για το Έθνος και την κατάλυση του Δημοκρατικού μας πολιτεύματος το 1967 από τη χούντα και παλινόρθωση της δημοκρατίας το 1974. Σήμερα ο Δήμος Σιδηροκάστρου αριθμεί 10680 (απογραφή 2001) με τα δημοτικά διαμερίσματα του Βαμβακόφυτου (1166 κατ.), Καμαρωτού (601κατ), Στρυμονωχωρίου(488κατ), Χαρωπού(1202κατ.), Χορτερού(715κατ.), καθώς Φαιάς Πέτρας και Αμπέλας.

Σήμερα ο ενεργός πληθυσμός του Δήμου ανέρχεται σε 4000 κατοίκους. Το 68% απασχολείται στον πρωτογενή τομέα, με κύρια προϊόντα τον καπνό, τις πατάτες, το βαμβάκι, το σιτάρι, το καλαμπόκι και τα κτηνοτροφικά προϊόντα. Στον δευτερογενή τομέα απασχολείται το 14% των κατοίκων που εργάζεται σε βιοτεχνίες και επιχειρήσεις εγκατεστημένες στα όρια του δήμου και στον τριτογενή τομέα το 18%.

Η γεωγραφική θέση του Σιδηροκάστρου πάνω στον κύριο οδικό άξονα ο οποίος συνδέει τη χώρα μας με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, το κάνει να ξεχωρίζει και να έχει πολλά και ιδιαίτερα πλεονεκτήματα, προσφέροντας την δυνατότητα ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών τουρισμού καθώς γειτονεύει από την μια με τον υγροβιότοπο της Κερκίνης και από την άλλη με τον ορεινό όγκο του Λαϊλιά και του Μπέλες.

Σήμερα, στο Σιδηρόκαστρο ξεχωρίζουν με τις δραστηριότητες τους ο Σύλλογος Ποντίων Σιντικής ‘Οι Κομνηνοί’, ο Σύλλογος Παφραίων Σιντικής ‘Η Πάφρα’, ο Πολιτιστικός Λαογραφικός Σύλλογος Βλάχων, η αδελφότητα Μικρασιατών ‘Ο Άγιος Παντελεήμων’ Σιδηροκάστρου, ο Σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενίκου, ο Πολιτιστικός Λαογραφικός Όμιλος Αγίου Γεωργίου Βαροσίου Σιδηροκάστρου, ο Σύλλογος προσφύγων Ανατολικής Θράκης ‘Γεώργιος Βιζυηνός’, η Αδελφότητα Κων και Δίδων ‘ο Ευαγγελισμός’, ο Σύλλογος Φίλων Βυζαντινής και Δημοτικής μουσικής, ο Αθλητικός Σύλλογος Σιδηροκάστρου ‘Εθνικός’, ο Α.Γ.Σ «το Ρούπελ», ο Αθλητικός Σύλλογος TAE-KWON-DO Σιντικής, το Αθλητικό μορφωτικό πολιτιστικό Σωματείο ‘Σίντικες’, ο Αθλητικός Σύλλογος ‘Κάστρο’, το Σώμα Ελληνίδων Οδηγών, ο Σύλλογος Φίλων Μηχανοκίνητου Αθλητισμού, ο Σύλλογος Καρναβαλιστών, ο Αθλητικός Σύλλογος ‘Δίας’ και μερικοί ακόμη νεότεροι που προάγουν την Πολιτιστική ζωή του τόπου, διατηρώντας αναλλοίωτη την μορφή της επιμέρους λαϊκής παράδοσης, της κουλτούρας, των ηθών, αλλά και των εθίμων τους.

Ο ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ «ΤΟ ΡΟΥΠΕΛ» ιδρύθηκε το 1979 με πρωτοβουλία συμπατριωτών-συμπολιτών μας σε συγκέντρωση που πραγματοποιήθηκε στα γραφεία του Δικηγόρου Α. Κουρουνδή Εγνατίας 6. Η ιστορική εκείνη απόφαση ίδρυσης του πολιτιστικού συλλόγου Σιδηροκαστρινών και περιχώρων Σιντικής-Σερρών «το Ρούπελ», αποτέλεσε προοίμιο της αναγκαιότητος ίδρυσης του Καποδιστριακού Δήμου Σιδηροκάστρου. Στα 25 χρόνια της πορείας του ο Σύλλογος έχει να επιδείξει αξιόλογο έργο σε πολλούς τομείς. Διοργάνωσε εκδηλώσεις ψυχαγωγικού, κοινωνικού, μορφωτικού, ενημερωτικού κλπ χαρακτήρα, με αποτέλεσμα την καταξίωση του.





Διοικητική Εξέλιξη


Η ανατολή του 20ου αιώνα βρίσκει το Σιδηρόκαστρο (Δεμίρ Ισσάρ) υπό τουρκική κατοχή, όπως υπό τουρκική κατοχή βρισκόταν και όλο το βόρειο τμήμα της σημερινής Ελλάδας. Μετά την απελευθέρωση το 1913 σε όλη την Μακεδονία εφαρμόστηκε ο διοικητικός θεσμός της Δημογεροντίας, διότι το σύστημα αυτό εξυπηρετούσε τη διοίκηση μικτών πληθυσμών όπως ήταν και το Σιδηρόκαστρο.

Το Σιδηρόκαστρο ήταν πρωτεύουσα της «Υποδιοίκησης Δεμίρ Ισσάρ» μέχρι το 1922, χρονιά κατά την οποία μετονομάζεται σε «Υποδιοίκηση του Σιδηροκάστρου».

Από το 1924 πήρε τον τίτλο «Επαρχία Σιντικής» που βγήκε από ιστορικά δεδομένα και επικυρώθηκε με Β.Δ. Ως Επαρχία Σιντικής λειτούργησε διοικητικά μέχρι το 1971, οπότε καταργήθηκε από την δικτατορία της 21ης Απριλίου του 1967.

Το Δεμίρ-Ισσάρ (Σιδηρόκαστρο) από την απελευθέρωσή του 1913 μέχρι το 1920 ήταν πρωτεύουσα του ομώνυμου Δήμου. Στο Δήμο αυτό υπάγονταν όλα τα πέρα από το Στρυμόνα χωριά της Σιντικής μέχρι το Άγκιστρο. Από το 1923 εφαρμόστηκε ο ν. Δ.Ν.Ζ (περί Δήμων και Κοινοτήτων), οπότε όλα τα μεγάλα χωριά αποτέλεσαν ξεχωριστές κοινότητες. Έτσι το Σιδηρόκαστρο υποβιβάστηκε σε κοινότητα στην οποία περιλαμβάνονταν τα χωριά Θερμοπηγή, Στρυμονοχώρι, Χαροπό, Σχιστόλιθο, Φαιά Πέτρα, Πολύβρυσο, Λαγώνι, Άνω και Κάτω Αμπέλα, Καμαρωτό και Χορτερό. Αργότερα αποσπάστηκαν τα μεγαλύτερα χωριά, που αποτέλεσαν αυτόνομες διοικητικές μονάδες (κοινότητες) και έτσι το Σιδηρόκαστρο έμεινε μόνο με το Σχιστόλιθο, τη Φαιά Πέτρα, την Κάτω Αμπέλα και τους ορεινούς συνοικισμούς Πολύβρυσο και Λαγώνι.

Το Σιδηρόκαστρο, λόγω της γεωπολιτικής του θέσης, υπήρξε σημαντικό διοικητικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Εκτός από τις υπηρεσίες του Δήμου και της Επαρχίας, το Δασαρχείο, το Δικαστήριο, ο Ο.Τ.Ε, η Δ.Ε.Η, το Γυμνάσιο, το Ορφανοτροφείο κλπ, προσέφεραν σπουδαίες υπηρεσίες στους πολίτες της ευρύτερης περιοχής..

Οι κάτοικοι του Σιδηροκάστρου πριν από τη Βουλγαρική εισβολή του 1912, ανήρχοντο σε 4700 κατοίκους, από τους οποίους οι 3000 ήταν Οθωμανοί, οι 1000 Έλληνες, οι 400 Αθίγγανοι, οι 200 Κιρκάσιοι και οι 50 Βούλγαροι.

Με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου το 1913, οι Μελενίκιοι εγκαταλείπουν το Μελένικο και εγκαθίστανται στο Σιδηρόκαστρο. Με την εγκατάσταση τους αυξάνεται σημαντικά το ελληνικό στοιχείο του Σιδηροκάστρου.

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή του πληθυσμού, αποχωρούν από το Σιδηρόκαστρο οι Οθωμανοί (Τούρκοι) και εγκαθίστανται οι έλληνες πρόσφυγες από την Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο. Ορισμένοι από τους πρόσφυγες εγκαθίστανται σε τουρκικά σπίτια, ενώ για τους υπόλοιπους χτίζονται σπίτια κοντά στον Σιδηροδρομικό Σταθμό (Συνοικισμός). Οι πρόσφυγες από τον Πόντο προτίμησαν να κτίσουν οικισμούς αυτόνομους, όπως είναι το Πολύβρυσο, το Λαγώνι, η Θερμοπηγή, η Αμπέλα..

Με την τελευταία διοικητική αναδιάρθρωση που πραγματοποιήθηκε στη χώρα με το σχέδιο «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» το Σιδηρόκαστρο ορίστηκε πρωτεύουσα του διευρυμένου Δήμου Σιδηροκάστρου, στον οποίο συμπεριελήφθησαν κοινότητες, όπως το Βαμβακόφυτο, το Χαροπό, το Καμαρωτό, το Χορτερό και το Στρυμονικό. Η αναδιάρθρωση αυτή κρίνεται ως θετική για την πρώτη φάση λειτουργίας της, θα πρέπει όμως να ακολουθήσει μια πιο τολμηρή αποκέντρωση και να εκχωρηθούν στους Δήμους αρμοδιότητες-εξουσίες και να δοθούν ανάλογες πιστώσεις από την κεντρική εξουσία για να λειτουργήσουν οι Δήμοι πιο αποτελεσματικά, προς όφελος των πολιτών.

Υποδιοικητές από το 1913 μέχρι το 1924 διετέλεσαν οι: Σταμάτης Σταματίου, Ναπολέων Παπαδάτος, Δημήτριος Σωτηριάδης, Νικόλαος Μανούσης, Πασχάλης Σαράντης, Κων/νος Λυμπέρης.

Έπαρχοι από το 1925 μέχρι το 1975 διετέλεσαν οι: Μιχαήλ Αλμέιδα, Ιωάννης Δημητριάδης, Θεόδωρος Κύπρος, Κων/νος Λίβας (επαρχών), Ιωάννης Λάζαρης.

Μεταπολεμικά οι: Δημήτριος Χριστοφορίδης, Ηλίας Τσιρκινίδης, Χρήστος Τσιγαρίδας, Γεώργιος Παλαμίδας, Ιωάννης Αθανασίου, Αθανάσιος Σαραντόπουλος, Γεώργιος Αϊδίνης, Ευάγγελος Τσάπανος.

Από το 1913 μέχρι την έναρξη του Β’ παγκοσμίου πολέμου διετέλεσαν δημογέροντες και πάρεδροι οι: Αναστάσιος Πούγγουρας, Δημήτριος Κώτσου, Κων/νος Αναστασίου Πούγγουρας, Γεώργιος Μάνος.

Μετά τον πόλεμο, κατά την περίοδο της «Λαοκρατίας», Δήμαρχος διετέλεσε για ένα μικρό διάστημα το μέλος του Κ.Κ.Ε Στέργιος Λεβέντης.

Μετά τον Στέργιο Λεβέντη διορισμένοι Δήμαρχοι διετέλεσαν οι: Χρήστος Γεωργόπουλος, Χαράλαμπος Κοντοβραχιονίδης, Γεώργιος Μάνος.

Πρώτος αιρετός Δήμαρχος ήταν ο Παναγιώτης Βονίτης. Ο επόμενος αιρετός Δήμαρχος ήταν ο Αλέξανδρος Τριανταφυλλίδης.

Κατά την διάρκεια της δικτατορίας (21η Απριλίου 1967) διορισμένοι Δήμαρχοι διετέλεσαν οι:

Γεώργιος Παπαβασιλείου, Θωμάς Καμπέρης.

Μετά την μεταπολίτευση, οι εκλεγμένοι Δήμαρχοι του Σιδηροκάστρου ήταν οι: Χαράλαμπος Ιντζές, Απόστολος Καρύδας, Βασιλική Χατζηαγγέλλου, Μιχάλης Δοδακόπουλος, Αθανάσιος Σπάσης.



Οικονομική εξέλιξη


Την κατάσταση που επικρατούσε στο Σιδηρόκαστρο πριν από την απελευθέρωσή του, τη γνωρίζουμε από μαρτυρίες και από τα κείμενα συγγραφέων που σώζονται μέχρι σήμερα.. Το ελληνικό στοιχείο παρά το γεγονός ότι αποτελούσε μειοψηφία από το 1900-1912, διέπρεψε κυρίως στο εμπόριο, υπερείχε πνευματικά και έτσι κατόρθωσε να επηρεάζει με την ακτινοβολία του όλη την γύρω περιοχή. Ο Έβλια Τσελεμπή (Τούρκος ταξιδευτής) γράφει για το Σιδηρόκαστρο την εποχή εκείνη: Σ’ αυτό υπήρχαν 1600 διώροφες λιθόκτιστες και κεραμοσκεπείς οικίες και ήταν ξακουστό για τα παραγόμενα ρόδια του, αλλά και τις θερμοπηγές του. Οι περίπου 4700 κάτοικοι προσπαθούσαν να συμβιώσουν παρά το γεγονός ότι αποτελούσαν ένα σύνολο ανθρώπων από Οθωμανούς(Τούρκους), Έλληνες, Αθίγγανους, Κιρκάσιους και Βούλγαρους, πολίτες με διαφορετική εθνική συνείδηση, διαφορετικές θρησκείες, διαφορετικό πολιτισμό και διαφορετικά ήθη και έθιμα.

Η εισβολή των Βουλγάρων το 1912 διακόπτει την ήδη διαμορφωθείσα κατάσταση και ο κατακτητής προσπαθεί να επικρατήσει με την τρομοκρατία. Δολοφονούνται δεκάδες αθώοι πολίτες, οικίες καταστρέφονται, λεηλατούνται καταστήματα. Κάθε πολίτης προσπαθεί να επιβιώσει με οποιονδήποτε τρόπο και μερικοί επιλέγουν το δρόμο της ξενιτιάς. Κάτω από αυτές τις συνθήκες δεν μπορεί κανείς να ομιλεί για οικονομική ανάπτυξη. Το μόνο πρόβλημα που τους απασχολεί είναι η με κάθε τρόπο επιβίωση. Σοκαρισμένος από το μέγεθος της καταστροφής, αφού επισκέφθηκε το μαρτυρικό Δεμίρ-Ισσάρ στις 4 Αυγούστου του 1913, ο G. BOURDON ανταποκριτής της εφημερίδας FIGARO των Παρισίων, γράφει για την εικόνα που αντίκρυσε “την πόλιν του θανάτου” όπως την αποκαλεί “… Αι οδοί φαίνονται ως να έχωσιν ερημωθεί ανθρώπων. Τα καταστήματα εγκαταλελειμμένα, τα πεζοδρόμια έρημα, εντός των μεγάλων οικιών δεν υπάρχει ανθρώπινη ύπαρξις και εν τις ευρείαις αυλαίς δεν απέμεινεν ουδέ μία όρνις. Ποιός κατακλυσμός παρέσυρε τους κατοίκους της κομψής τούτης πολίχνης; Ούτε η πυρκαγιά, ούτε η λάβα, ούτε ο σεισμός, διότι αι οικίαι είναι ανέπαφοι. Οι Βούλγαροι διήλθον εκείθεν. Το ξίφος, η μάχαιρα, η λόγχη ειργάσθηκαν λυσσωδώς…” και συνεχίζει “… η σιγή και το πένθος πλανώνται επί της πόλεως, ήτις ομοιάζει προς χήραν ακίνητον, ήτις μη έχουσα πλέον την δύναμιν να κλαύση συνεσπειρώθη περί εαυτήν…”.

Μετά την απελευθέρωση (1913) από την Βουλγαρική κατοχή και με την εγκατάσταση των Μελενικίων στο Σιδηρόκαστρο, οι κάτοικοι προσπαθούν να ανασυνταχθούν και να στήσουν το νοικοκυριό τους. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται ως περίοδος ανασύνταξης. Δυστυχώς το 1916 καταλαμβάνεται το Σιδηρόκαστρο και πάλι από τους Βουλγάρους, οι οποίοι αφού συνέλαβαν πολλούς πολίτες, τους εκτόπισαν στα βάθη της Βουλγαρίας όπου τους χρησιμοποίησαν σε βαριά καταναγκαστικά έργα.

Σημαντικό σταθμό στην ιστορία του Σιδηροκάστρου αποτελεί η εγκατάσταση των προσφύγων από τη Μικρά Ασία, την Ανατολική Θράκη και τον Πόντο, μετά την Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Ο πληθυσμός αυτή την εποχή υπολογίζεται σε 11000 κατοίκους. Τα προβλήματα είναι πάμπολλα για τους ντόπιους και πολλαπλάσια φυσικά για τους ξεριζωμένους πρόσφυγες. Με αργό αλλά σταθερό βηματισμό η πόλη βρίσκει το ρυθμό της, οι κάτοικοι οργανώνουν τα νοικοκυριά τους, δημιουργούνται νέοι οικισμοί γύρω από το Σιδηρόκαστρο, αυξάνεται η καλλιεργήσιμη γη σημαντικά, οι εμπορικές δραστηριότητες αναπτύσσονται πλέον κανονικά.

Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στο Σιδηρόκαστρο μαζί με τα δεινά που έφεραν όπως την πείνα, τις αρρώστιες κλπ, έφεραν μαζί τους τα ήθη και τα έθιμά τους, τις επαγγελματικές γνώσεις τους, τις δεξιοτεχνίες τους και κυρίως την θέληση τους να ριζώσουν στον τόπο αυτό. Επισημαίνεται ότι μετά το 1922 η πλειοψηφία των κατοίκων του Σιδηροκάστρου είναι Έλληνες. Παρατίθεται κατωτέρω συγκριτικός πίνακας των κατοίκων του Σιδηροκάστρου το 1912 και το 1926 από το βιβλίο του Γ.Ν.Λαμψίδη «Οι πρόσφυγες του 1922».


Σιδηρόκαστρο 1912 1926

Έλληνες 19% 84%
Μουσουλμάνοι 40% -
Σλαβόφωνοι 37% 15%
Διάφοροι 4% 1%
100% 100%

Η σημαντική αύξηση της γεωργικής και κτηνοτροφικής παραγωγής στο Σιδηρόκαστρο ήταν απολύτως εναρμονισμένη με την αύξηση που είχε η χώρα και οφείλεται στην αύξηση της καλλιεργήσιμης γης, καθώς επίσης στην αύξηση και τον εκσυγχρονισμό του γεωργικού εξοπλισμού. Αναφέρονται ενδεικτικά συγκριτικά στοιχεία από τη Στατιστική επετηρίδα :

Καλλιεργήσιμη γη στην Μακεδονία

1921 1931

2.683.840στρ. 5.504.622στρ.

Γεωργικός εξοπλισμός στην Μακεδονία:

1913 1924 1929

Άροτρα ξύλινα 310.000 290.000 286.540
Άροτρα σιδερένια 23.000 115.000 242.000
Ελκυστήρες - 185 700
Σπαρτικές μηχανές - 90 181
Θεριστικές μηχανές - 780 3055
Αλωνιστικά μηχανήματα - 230 606

Το 1941 διακόπτεται η ομαλή ανάπτυξη του τόπου με την διπλή κατοχή των Γερμανών και των Βουλγάρων. Ακολουθεί ο εμφύλιος πόλεμος με τα γνωστά επακόλουθα και συνεπώς η περίοδος του1941-1949 είναι από τις πιο πικρές του τόπου και της χώρας γενικότερα. Τη δεκαετία του 50 η χώρα τραυματισμένη από τις δύο περιπέτειες προσπαθεί να βρει το ρυθμό της. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η οικονομία του Σιδηροκάστρου. Οι κάτοικοί του προσπαθούν να επουλώσουν τις αλλεπάλληλες πληγές και να επιστρέψουν στις εργασίες τους, με όσο κουράγιο τους έχει απομείνει. Τη δεκαετία αυτή γίνονται σημαντικά έργα στο Σιδηρόκαστρο, όπως το έργο της ύδρευσης της πόλης, η διευθέτηση της κοίτης του χειμάρρου, η διαμόρφωση της πλατείας κλπ. Οι κρατικές υπηρεσίες λειτουργούν με τα δεδομένα της εποχής, η οικοδομική δραστηριότητα αυξάνεται, το εμπόριο αναπτύσσεται ομαλά και η γεωργική παραγωγή αυξάνεται.

Το 1958 με Β.Δ, μετά από πρόταση του τότε Δήμαρχου Σιδηροκάστρου αείμνηστου Παναγιώτη Βονίτη, καθιερώθηκε η εμποροπανήγυρη Σιδ/στρου διάρκειας τριών ημερών (30/8–1/9). Για πολλά χρόνια η εμποροπανήγυρη υπήρξε το κορυφαίο θρησκευτικό, οικονομικό και κοινωνικό γεγονός της χρονιάς γιατί συνδύαζε την θρησκευτική λατρεία των πιστών (εορτή της Αγίας Ζώνης), τις εμπορικές δραστηριότητες με τα εκθέματα των πωλητών και την αγοροπωλησία των ζώων, καθώς επίσης και ποικίλες δραστηριότητες ψυχαγωγίας (μουσικές – ψυχαγωγικές εκδηλώσεις, ποδοσφαιρικοί αγώνες, παλαιστικοί αγώνες, κλπ)

Η επόμενη δεκαετία του 60 παρουσιάζει δύο εικόνες. Στην πρώτη εικόνα εμφανίζεται ένα Σιδηρόκαστρο στο οποίο εκτελούνται σημαντικά έργα για τον τόπο, όπως είναι τα έργα αποχέτευσης και οδοποιίας στο συνοικισμό. Με το άνοιγμα των συνόρων με την γείτονα χώρα, τη Βουλγαρία, άρχισαν εμπορικές συναλλαγές μέσω του τελωνείου του Προμαχώνα. Η μεταφορά ξυλείας και η επεξεργασία αυτής καθώς επίσης η μεταφορά και σφαγή αιγοπροβάτων στα σφαγεία του Σιδηροκάστρου έδωσαν μια δυναμική ανάπτυξη στον τόπο και απασχολήθηκαν δεκάδες Σιδηροκαστρινοί. Στη δεύτερη εικόνα βλέπουμε ένα Σιδηρόκαστρο που αρχίζει να φθίνει και το φαινόμενο της μετανάστευσης σ’ όλη του τη δραματική μεγαλοπρέπεια. Η ανεργία αλλά και άλλοι λόγοι εξανάγκασαν χιλιάδες Σιδηροκαστρινούς να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς Οι πιο τολμηροί εγκαταστάθηκαν στο εξωτερικό, στη Γερμανία κυρίως και άλλοι στα μεγάλα αστικά κέντρα της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας αναζητώντας καλύτερη τύχη. Σημειώνεται ότι στο θέμα της μετανάστευσης, όπως πολλοί υποστηρίζουν, συνέβαλλε σημαντικά η πολιτική κατάσταση που επικρατούσε τότε με την εγκατάσταση της δικτατορίας του 1967, λόγω των συλλήψεων, των παρακολουθήσεων κλπ.

Οι πρωτοβουλίες ολίγων ιδιωτών να δημιουργήσουν βιοτεχνικές μονάδες δεν κατάφεραν να επιβιώσουν, λόγω του έντονου ανταγωνισμού και των φθηνών προϊόντων που υπήρχε η δυνατότητα να αγοραστούν από την γειτονική χώρα, τη Βουλγαρία. Η προσπάθεια του Δήμου με την δημοτική επιχείρηση των λουτρών κρίνεται ως θετική όμως δεν κατάφερε να ανακόψει την ύφεση και να προσφέρει εργασία στους Σιδηροκαστρινούς επειδή ήταν περιορισμένων δυνατοτήτων.

Σήμερα η οικονομική κατάσταση του Σιδηροκάστρου είναι ζοφερή. Οι καταστηματάρχες μετρούν τα χρόνια για την συνταξιοδότηση τους, η γεωργική παραγωγή που μειώθηκε εξαιρετικά, συντελεί στη σημαντική μείωση του εισοδήματος των αγροτών, η ανεργία που δεσπόζει σε μεγάλο βαθμό, ωθεί τους νέους και τις νέες σε αναζήτηση επαγγελματικής αποκατάστασης εκτός Σιδηροκάστρου.

Το Σιδηρόκαστρο όμως πρέπει να ζήσει και θα ζήσει αν όλες οι παραγωγικές δυνάμεις του τόπου μαζί με τους φορείς που εκφράζονται στη δημόσια Διοίκηση και την τοπική Αυτοδιοίκηση συνεργαστούν, σχεδιάζοντας τους τρόπους αξιοποίησης σε μέγιστο βαθμό κάθε δυνατής πηγής «εκμετάλλευσης» προκειμένου να βγει ο τόπος απ’ το τέλμα. Το σχέδιο αυτό πρέπει να έχει όραμα και προοπτική και να είναι τολμηρό όπως το απαιτούν οι συνθήκες σήμερα. Το Σιδηρόκαστρο διαθέτει σπουδαίους επιστήμονες, εξαιρετικούς και επιτυχημένους επαγγελματίες, τους οποίους θα πρέπει να αξιοποιήσει με πρωτοβουλία που θα μπορούσε να αναλάβει ο Δήμος, ο οποίος και τα μέσα διαθέτει και την υποχρέωση έχει.



Η πολιτιστική ζωή του Σιδηροκάστρου


Το Σιδηρόκαστρο, πόλη ακριτική ανάμεσα σε βουνά, κοντά στον Στρυμόνα ποταμό και στα σύνορα με την Βουλγαρία, δεν θα πίστευε κανείς ότι θα είχε τόσο πλούσια πολιτιστική δραστηριότητα. Άνθρωποι με ευαισθησίες και φιλόξενοι οι Σιδηροκαστρινοί, δέχθηκαν πρόσφυγες από κάθε μέρος του Ελληνισμού, αφομοιώθηκαν μαζί τους παίρνοντας και δίνοντας ο καθένας την κουλτούρα του, και δημιούργησαν συλλόγους και σωματεία τα οποία έδωσαν ζωή στην πόλη μας.

Φιλανθρωπικός Σύλλογος Κυριών και Δεσποινίδων «Ο Ευαγγελισμός»


Ο παλαιότερος σύλλογος του Σιδηροκάστρου είναι το σωματείο Κυριών και Δεσποινίδων «Ο Ευαγγελισμός». Δημιουργήθηκε από μια ομάδα γυναικών στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Επίσημα σαν σύλλογος ιδρύθηκε στις 8-9-1905 ημέρα εορτής των Γενεθλίων της Θεοτόκου. Η φιλανθρωπική δράση του συλλόγου συνεχίζεται αμείωτη μέχρι σήμερα, με διακοπή την περίοδο 1909-1914 κατά την οποία όλα είχαν αδρανήσει λόγω της Βουλγαρικής επέλασης. Η δραστηριότητα του άρχισε πάλι το 1914 προικίζοντας κοπέλες, βοηθώντας αρρώστους και αγοράζοντας φάρμακα. Το 1940 έπλεκαν ρούχα για τους στρατιώτες και μετά τον πόλεμο δημιούργησαν συσσίτια για απόρους. Στον σύλλογο συμμετέχουν και πρόσφυγες που προσφέρουν την βοήθειά τους αφιλοκερδώς στις ανάγκες που δημιουργούνται ακόμη και σήμερα. Οι πόροι για το φιλανθρωπικό έργο είναι αποκλειστικά από συνδρομές, χορούς, εκδρομές και σπανίως από δωρεές. Σε κάθε εθνική και κοινωνική εκδήλωση της πόλης του Σιδηροκάστρου, η παρουσία του συλλόγου είναι έκδηλη και ζωντανή.

Σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενίκου κ Αδελφότητα Κυριών κ Δεσποινίδων «η Αρμονία»


Το 1906 ιδρύεται στο Μελένικο ο σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενίκου. Λίγο μετά την ίδρυση του ανδρικού συνδέσμου, αποφασίσθηκε από τα μέλη του και με την σύμφωνη γνώμη του Μητροπολίτου Μελενίκου Ειρηναίου, να ιδρυθεί και μια γυναικεία αδελφότης με παράλληλη δράση. Έτσι στις 26 Απριλίου 1906, ημέρα της Μεσοπεντηκοστής, ιδρύθηκε η γυναικεία αδελφότης κυριών και δεσποινίδων η «Αρμονία». Με το πρόσχημα των φιλανθρωπικών και μορφωτικών εκδηλώσεων οι παραπάνω σύλλογοι έγιναν συντελεστές των αγώνων για τον Ελληνισμό και την ορθοδοξία του Μελένικου. Πλούσια η εθνική και κοινωνική δράση και των δύο συλλόγων. Μετά τον εκπατρισμό των Μελενικίων το 1913 και την εγκατάστασή τους στο Σιδηρόκαστρο, έγινε επανίδρυση των δύο αδελφών σωματείων το 1914 με μέλη τους απογόνους Μελενικίων οι οποίοι αποτελούν την παρακαταθήκη των προγόνων τους. Ο σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενίκου είναι το μοναδικό σωματείο το οποίο έχει δικούς του οικονομικούς πόρους που προέρχονται από ενοίκια ακινήτων. Αυτό δίνει την δυνατότητα στα δύο αδελφά σωματεία να έχουν πλούσιο φιλανθρωπικό έργο μέχρι και σήμερα. Επίσης συμμετέχουν σε όλες τις εθνικές – θρησκευτικές – κοινωνικές εκδηλώσεις της πόλης του Σιδηροκάστρου. Τελευταία ο σύνδεσμος Ευελπίδων Μελενίκου με δικούς του οικονομικούς πόρους και σε ιδιόκτητο οικόπεδο, άρχισε την οικοδόμηση μιας αίθουσας πολλαπλών χρήσεων για όλους τους Σιδηροκαστρινούς. Κάθε δύο χρόνια τελείται μνημόσυνο στη μνήμη του Μεγάλου Ευεργέτη Αναστασίου Παλατίδη, από το κληροδότημα του οποίου καλύπτεται εδώ και 156 χρόνια το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών του Παλατιδείου Γυμνασίου – Λυκείου Σιδηροκάστρου.

Πολιτιστικός Λαογραφικός Σύλλογος Βλάχων.


Ο πολιτιστικός λαογραφικός σύλλογος Βλάχων ιδρύθηκε το 1991. Είναι σύλλογος με πολλή ζωντάνια, νέα μέλη και μεγάλη δραστηριότητα. Συμμετέχουν στο πανελλήνιο αντάμωμα βλάχων που πραγματοποιείται σε διάφορες πόλεις και χωριά της Ηπείρου –Θεσσαλίας και Μακεδονίας. Μαζί με τον σύλλογο Βλάχων Σερρών αναβιώνουν το πανηγύρι των Αγίων Αποστόλων στο Λαϊλιά Σερρών. Ο σύλλογος διαθέτει χορευτικό τμήμα με παραδοσιακούς χορούς και λαμβάνει μέρος σε ευρωπαϊκό φεστιβάλ με εξαιρετικές επιδόσεις. Έχει δημιουργήσει επίσης χορωδία η οποία συμμετέχει σε διάφορες εκδηλώσεις του Σιδηροκάστρου και αλλού στον Ελλαδικό χώρο. Η πορεία του μπορεί να χαρακτηριστεί ανοδική χωρίς υπερβολή αφού μάλιστα τελευταία δημιούργησε και τμήμα αιμοδοσίας. Είναι ένας αξιέπαινος σύλλογος στον οποίο τα μέλη του εργάζονται άοκνα και με διάθεση προσφοράς.

Πολιτιστικός Μορφωτικός Σύλλογος παφραίων «Η ΠΑΦΡΑ»


Πλούσια η πολιτιστική δράση του συλλόγου παφραίων, εντός και εκτός του Σιδηροκάστρου. Συμμετέχει σε πολιτιστικά φεστιβάλ, πραγματοποιεί ημερίδες των ποντίων του δυτικού πόντου με συμμετοχή συνέδρων από διαφόρους νομούς της χώρας και διοργανώνει επίσης πληθώρα άλλων εκδηλώσεων. Έχουν εκλέξει συντονιστική επιτροπή με σκοπό να φροντίσει για την ίδρυση παρόμοιων σωματείων σε όλη την Ελλάδα. Τα μέλη του είναι πόντιοι του δυτικού πόντου.

Ποντιακός Σύλλογος Σιντικής «ΟΙ ΚΟΜΝΗΝΟΙ»


Ο ποντιακός σύλλογος Σιντικής «οι Κομνηνοί» ιδρύθηκε το 1976. Πλούσια η πολιτιστική του δραστηριότητα. Κάθε χρόνο διοργανώνει εκδηλώσεις μνήμης για την γενοκτονία του ποντιακού Ελληνισμού, συμμετέχει σε εκδηλώσεις που πραγματοποιούν οι πόντιοι σε άλλες πόλεις της Ελλάδος, διαθέτει χορευτικό τμήμα το οποίο εμφανίζεται σε τηλεοπτικές εκπομπές, πραγματοποιεί χορούς προς τιμήν των ιδρυτικών μελών του καθώς και ποντιακές βραδιές σε χωριά της επαρχίας Σιντικής και στο Σιδηρόκαστρο. Διαθέτει επίσης ιστοσελίδα στο Ίντερνετ. Σκοπός του συλλόγου είναι η διάσωση και η συνέχιση της πλούσιας κληρονομιάς που έφεραν οι προγονοί τους από τον πόντο.

Κυνηγετικός Σύλλογος Σιδηροκάστρου και Περιφέρειας η «ΘΕΑ ΑΡΤΕΜΙΣ»


Ο κυνηγετικός σύλλογος Σιδηροκάστρου είναι από τους παλαιότερους κυνηγετικούς συλλόγους του Ν. Σερρών. Συμμετέχει στο συντονιστικό Νομαρχιακό όργανο για την πυροπροστασία του Ν. Σερρών κατά τους θερινούς μήνες. Υλοποιεί πρόγραμμα βελτίωσης βιοτόπων με την καλλιέργεια άγονων εκτάσεων προς όφελος των θηραμάτων και γενικότερα των ειδών της άγριας πανίδας. Συνεργάζεται με αξιόλογο επιστημονικό επιτελείο που αποτελείται από δασολόγους, κτηνιάτρους και θηραματολόγους. Παρακολουθεί τις πληθυσμιακές διακυμάνσεις των υδροβίων θηραματικών ειδών στη λίμνη της Κερκίνης. Διαθέτει ιστοσελίδα στο διαδίκτυο προβάλλοντας πληροφορίες και ειδήσεις, προωθώντας μ’ αυτό τον τρόπο τον κυνηγετικό τουρισμό.

Σύλλογος προσφύγων Ανατολικής Θράκης «Γεώργιος Βιζυηνός»


Ο σύλλογος προσφύγων ανατολικής Θράκης Γεώργιος Βιζυηνός ιδρύθηκε το 2001. Καινούργιος σύλλογος με διάθεση για προσφορά και δράση. Λειτουργεί τμήμα διδασκαλίας παραδοσιακών θρακιώτικων και άλλων δημοτικών χορών, διατηρεί μουσείο με φωτογραφικό υλικό των προγόνων και των αλησμόνητων πατρίδων με παραδοσιακές φορεσιές και διάφορα εργαλεία οικιακής χρήσης. Έχει εντευκτήριο για την συνάντηση των μελών του και την πραγματοποίηση κοινωνικών εκδηλώσεων. Για την διατήρηση ζωντανής της ανάμνησης των αλησμόνητων πατρίδων, κάνει κατά διαστήματα εκδρομές στην ανατολική Θράκη και στην Κωνσταντινούπολη.

Αδελφότητα Μικρασιατών Σιδηροκάστρου «ο Άγιος Παντελεήμων»


Σκοπός της αδελφότητας η οποία ιδρύθηκε το 1999 είναι η αναβίωση και διατήρηση των ηθών και εθίμων των Μικρασιατών καθώς και η προβολή της λαογραφικής, ιστορικής, καλλιτεχνικής και πνευματικής κληρονομιάς. Διατηρεί λαογραφικό μουσείο με συλλογή αξιόλογων εκθεμάτων, πολλά απ’ τα οποία είναι μοναδικά ως εκθετικό υλικό στην πατρίδα μας. Επίσης διατηρεί τράπεζα αίματος.

Σύλλογος «Φίλων Βυζαντινής κ Δημοτικής Μουσικής» Μικτή τετράφωνη χορωδία


Ιδρύθηκε από τον μουσικό Κων/νο Μπασλή. Τα μέλη της χορωδίας είναι περίπου 40. Σημερινός μαέστρος είναι ο κύριος Νικόλαος Καλαϊτζής. Η παρουσία της μικτής τετράφωνης χορωδίας στο Σιδηρόκαστρο είναι εντονότατη. Συμμετέχει σε όλες τις εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στη πόλη. Συμμετέχει σε φεστιβάλ χορωδιών σε πόλεις της Ελλάδος αλλά και στο εξωτερικό. Εμφανίζεται σε τηλεοπτικούς σταθμούς παρουσιάζοντας πλούσιο ρεπερτόριο τραγουδιών το οποίο ανανεώνεται συχνά υπό την διεύθυνση του μαέστρου και την εποπτεία του προέδρου του. Απώτερος σκοπός του, ο εμπλουτισμός της χορωδίας με νέα μέλη.

Σύλλογος Φίλων Σπηλαιολογίας και Περιβάλλοντος Σιντικής «ο Μαύρος Βράχος»


Ο σύλλογος ιδρύθηκε το 2003 κατόπιν εντόνων προσπαθειών και σπηλαιολογικών ερευνών από τον κ. Ελευθέριο Ελευθεριάδη. Με πρωτοβουλία του προαναφερθέντος συγκροτήθηκαν ομάδες έρευνας 10 ατόμων που συμμετείχαν στον εντοπισμό πνεύμονα που θα οδηγούσε στο μεγάλο σπήλαιο του Μαύρου Βράχου. Εκδόθηκε βιβλίο με τίτλο Σπηλαιολογικές έρευνες περιοχής Σιδηροκάστρου, το οποίο απεστάλη στον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού και στην διευθύντρια του τμήματος Σπηλαιολογίας Βορείου Ελλάδος. Μετά την ανάγνωση του βιβλίου εκδηλώθηκε ενδιαφέρον για τα σπήλαια του Σιδηροκάστρου. Στις 7-5-2004, ειδικό κλιμάκιο μετέβη στο Σιδηρόκαστρο για αυτοψία στο σπήλαιο. Μέχρι και σήμερα οι εξερευνήσεις των σπηλαίων συνεχίζονται από τον σύλλογο και με την αμέριστη συμπαράσταση του Δημάρχου Σιδηροκάστρου κ. Αθανάσιου Σπάση καθώς και ολόκληρου του Δημοτικού Συμβουλίου, είναι βέβαιο ότι σύντομα θα γίνει πραγματικότητα το όνειρο του κ. Ελευθεριάδη.